HNEW - Hiệp hội nữ doanh nhân Hà Nội

Vai trò và xu thế

Trong những năm gần đây, khái niệm " Hiệp hội doanh nghiệp" (HHDN) đã trở nên quen thuộc đối với cộng đồng các nhà doanh nghiệp và toàn xã hội. Với gần 300 hiệp hội chuyên ngành hoặc liên quan, phạm vi hoạt động trên toàn quốc hoặc ở từng tỉnh thành, tập hợp hàng vạn hội viên; với các hoạt động sôi nổi, rộng khắp, từ việc hỗ trợ đào tạo, tư vấn, tìm kiếm thị trưòng, bình chọn các giải thưởng, đứng ra giải quyết các vụ khiếu kiện quốc tế đến các tác động trực tiếp và gián tiếp vào quá trình hoạch định chính sách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh v.v... Các HHDN đã bước đầu khẳng định vai trò của mình, trở thành một tác nhân không thể thiếu cho sự phát triển.

Các hội, hiệp hội là " Tổ chức tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam cùng ngành nghề, cùng sở thích, cùng giới, có chung mục đích tập hợp, đoàn kết hội viên, hoạt động thuyền xuyên, không vụ lợi nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên, hỗ trợ nhau hoạt động có hiệu quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế -  xã hội của đất nước".

Tổng kết kinh nghiệm từ các nước phát triển và đang phát triển trong suốt chiều dài lịch sử, các nhà kinh tế thể giới đã khẳng định và dự báo trong thế kỉ 21, các HHDN -  những người hướng dẫn hoạt động đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp, hướng dẫn hỗ trợ việc tìm ra các phương kế sinh nhai của người dân -  sẽ có vai trò đặc biệt quan trọng cho sự phát triển và trở thành một bộ phận hữu cơ thúc đẩy mối liên kết đan xen về kinh tế, chính trị, xã hội trong nền kinh tế của từng nước, từng khu vực và toàn cầu.

Thực trạng

Các nghiên cứu và khảo sát của phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Viện Nghiên cứu và Đào tạo về Quản lý, chương trình phát triển dự án Mê Kông (MPDF) đã cho thấy, đến nay có 10 lý do thành lập HHDN:

            (1). Nhà nước lập ra nhằm mục tiêu xúc tiến thương mại và công nghiệp.

            (2). Tập hợp và thúc đẩy sự hợp tác giữa các doanh nghiệp quốc doanh, tạo điều kiện cho công tác quản lý nhà nước

            (3). Do lịch sử để lại.

            (4). Xuất phát từ các quan hệ không chính thức, do nhu cầu mở rộng giao lưu với các doanh nghiệp có cùng hoàn cảnh.

            (5). Tập hợp lực lượng để đối phó với một đối thủ cạnh tranh chung.

            (6). Thành lập với sự hỗ trợ của nhà tài trợ.

            (7). Để phát triển kinh tế địa phương.

(8). Ra đời từ một hiệp hội lớn hơn để đa dạng hoá hoạt động, thu hút hội viên mới và hội viên loại khác.

(9). Các doanh nghiệp cùng ngành hợp lại để hỗ trợ nhau và có tiếng nói đại diện.

(10). Thành lập theo mô hình từ trung ương đến địa phương.

Chính vì vậy, cách thức tổ chức và vận hành các HHDN rất "muôn màu, muôn vẻ", mang nặng tình chất tự phát. Ngoài một số ít các HHDN hoạt động có hiệu quả, phần đông chưa đáp ứng được các yêu cầu của hội viên. Tại một khảo sát gần đây, 32% số doanh nghiệp được hỏi không hài lòng với vai trò "đại diện quyền lợi" của hiệp hội, 52% cho rằng việc hỗ trợ tìm thị trường "chưa đạt yêu cầu", tỷ lệ này là 68% đối với hoạt động đào tạo và 72% đối với việc giúp tiếp cận đổi mới công nghệ.

Các nghiên cứu đã chỉ ra các khó khăn chính của các HHDN, đó là:

(1).  Thiếu các nguồn lực. Các hiệp hội dựa vào 4 nguồn thu: Ngân sách Nhà Nước, phí thu được từ cung cấp dịch vụ, hội phí và các khoản tài trợ. Các nguồn này không ổn định và không thường xuyên nên các hiệp hội không thể xây dựng và phát triển các hoạt động của mình dựa trên một ngân quỹ xác định.

(2. Thiếu năng lực, thiếu cán bộ chuyên trách. Rất ít người quan niệm hoạt động hội là một nghề, đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao không kém gì các nghề khác. Các hiệp hội nhỏ và hiệp hội tỉnh thường không có cán bộ chuyên trách. Nhiều lãnh đạo các hiệp hội là các doanh nhân hoặc các quan chức, họ có ít thời gian để gắn bó với công việc của hiệp hội. Đại đa số cán bộ, nhân viên của các hiệp hội không được trang bị chuyên môn để tổ chức, quản lý hiệp hội và cung cấp dịch vụ cho hội viên.

(3). Trong một thời gian dài thiêus vắng một khung pháp lý cho việc xây dựng và phát triển hiệp hội. Đến tháng 7/2003, Chính phủ mới ban hành Nghị định 88/2003/NĐ -  CP quy định về tổ chức hoạt động và quản lý hội vào tháng 1/2004/TT - BNV. Việc ban hành hai văn bản đánh dấu  một bước tiến hành quan trọng cho việc tạo dựng một khung pháp lý  cho việc phát triển các hiệp hội. Tuy nhiên, các thủ tục đăng ký , thành lập còn phức tạp, nhiều bước, nhiều giấy tờ, có thể làm nản lòng những ai muốn thành lập các hiệp hội mới. Chưa có các ưu đãi về thuế và tài chính cho các hoạt động chính của hiệp hội. Sự quan tâm, hỗ trợ,, phối hợp của các cấp chính quyền rất hạn chế, tuỳ thuộc vào nhiều quan hệ, không đồng đều và thiếu nhất quán.

Làm gì để phát triển

Cần nâng cao nhận thức và thống nhất về quan niệm, bản chất và vai trò của HDNl hết sức tránh tình trạng "dở trăng, dở đèn", coi hiệp hội như một biến tướng của một tổ chức hành chính hoặc một đơn vị kinh doanh lam sai lệch các ứng xử và phương thức vận hành của hiệp hội.

Tiếp tục cải thiện môi trường pháp lý cho hoạt động của HHDN. Nghị định 88 và Thông tư 01 điều chỉnh chung cho các hội và hiệp hội. Đối với HHDN, do có những thông tư hướng dẫn chuyên biệt. Trong đó cụ thể mối quan hệ giữa các cơ quan chính phủ và HHDN trong từng bước, từng khâu của quá trình ra quyết định chính sách liên quan đến cộng đồng doanh nghiệp; bảo đảm mỗi HHDN là người đại diện đủ thẩm quyền của các hội viên.

Chính phủ xem xét và sớm uỷ thác những nhiệm vụ và hoạt động hỗ trợ và phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ cho các HHDN; kèm theo ngân sách để thực hiện; coi đây là một loại dịch vụ công; không nên lập thêm ra các trung tâm "quốc doanh" để làm việc này, vừa chồng chéo, vừa ít hiệu quả.

Hình thành các chương trình trợ giúp nâng cao năng lực các HDN; đào tạo cán bộ lãnh đạo và bộ máy thường trực, nâng cao năng lực cung cấp thông tin và tư vấn của hiệp hội, hỗ trợ thiết lập mạng lưới quan hệ tổ chức tương tự ở nước ngoài. Bộ Nội vụ, Bộ Kế hoạch & Đầu Tư, Bộ Thương Mại, Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần coi đây là một trách nhiệm của mình chứ không phải là một sự ban phát ân huệ.

Các HHDN cần sắp xếp, tổ chức lại, loại bỏ tình hình thức, bảo đảm tình minh bạch và dân chủ, "chuyên nghiệp hoá" các hoạt động  và dịch vụ, đáp ứng các nhu cầu và mong muốn của hội viên, để từng hội viên có được các lợi ích thiết thực và thực sự tự hào khi tham gia tiếp hiệp hội.

Chỉ khi nào chúng ta có được một hệ thống các HHDN vững mạnh, hiệu quả, có vị thế tương xứng, cộng đồng doanh nghiệp mới có thể phát huy hết ý chí và tài năng, sẵn sàng hội nhập và đóng góp váo sự phồn thịnh của đất nước.